آثار فردی گناه
404 بازدید
تاریخ ارائه : 6/18/2013 9:28:00 AM
موضوع: علوم قرآنی

گناهان هم در افراد و هم در اجتماع و طبيعت تاثير سوء مي گذارند. ليکن در اين فعل فقط برخي از آثار فردي را از ديدگاه قرآن و روايات بررسي ميکنم.

۱. محروميت و فقر

انسان موجودي نياز مند است علاوه بر نعمت هاي مادي به نعمت هاي معنوي نيز محتاج است وبا اطاعت و شکر گزاري مي تواند درهاي رحمت خداوند را به روي خود باز کند و احتياجات خود را از او بخواهد و بر عکس با ناسپاسي و ارتکاب گناهان اسباب محروميت خود را فراهم مي سازد.

خداوند مي فرمايد: "وَ ضَرَبَ اللَّه مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ ءَامِنَةً مُّطْمَئنَّةً يَأْتِيها رِزْقُها رَغَدًا مِّن كلُ‏ِّ مَكاَنٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّه فَأَذَاقَها اللَّه لِبَاسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِمَا كَانُواْ يَصْنَعُون"[1]

شيخ طبرسي تفسير ذيل اين آيه مي فرمايد : در آيه مذکور علت فقر و گرسنگي و ناراضي مردم را کفران نعمت بيان نموده که آنان ناسپاسي کردند و مورد خشم و غضب خداوند قرار گرفتند و خدا لباس جوع (گرسنگي) و خوف (ترس) را بر آنها پوشاندند و ترس و گرسنگي همچون لباسي آنها را در بر گرفت. [2]

علاوه بر آيات قرآن کريم ، روايات معصومين عليهم السلام نيز به اين آثار از آثار گناهان اشاره دارند.

روايتي است از حضرت رسول اکرم صلي الله عليه وآله وسلم در مورد اثرات امانتداري و خيانت در اموال که مي فرمايد: "الامانة تجلب الغني و الخيانة تجلب الفقر" [3]

يعني امانت داري ، بي نيازي را به دنبال دارد و خيانت فقر را به دنبال مي آورد. چون شخص خائن هر روز به گناه خود مي افزايد و به جاي درخواست نعمت از خداوند از مردم طلب روزي مي کند خشم خداوند او را به فقر مبتلا مي سازد. مي دانيم که زنا يکي از بزرگترين گناهان کبيره است حضرت امام صادق عليه السلام در روايتي آثار زنا را بر شمرده و مي فرمايد:

"للزنا ستّ خصال ثلاث في الدنيا و ثلاث في الاخرة ، اما التي في دنيا يورث الفقر ..."[4]

۲. قساوت و تيرگي قلب

خدا مي فرمايد: "فَلَوْ لَا إِذْ جَاءَهم بَأْسُنَا تَضرَّعُواْ وَ لَاكِن قَسَتْ قُلُوبهمْ وَ زَيَّنَ لَهمُ الشَّيْطَنُ مَا كَانُواْ يَعْمَلُون"[5]

ترجمه :" پس چرا هنگامى كه عذاب ما به آنها رسيد زارى نكردند؟ زيرا دلهايشان را قساوت فراگرفته و شيطان اعمالشان را در نظرشان آراسته بود."

حضرت امام صادق عليه السلام مي فرمايد:

"اذا اذنب الرجل خرج في قلبه نکتة سوداء فان تاب انمحت وان ذاد ذادت حتي تغلب علي قلبه فلا يفلح بعدها ابداً "[6]

يعني هرگاه (شخصي) گناهي مرتکب شود ، در قلبش نقطه ي سياهي جاي مي گيرد پس اگر توبه کند اين نقطه پاک مي شود و اگر به گناه اصرار ورزد اين نقطه نيز زياد مي شود تا اينکه بر قلب چيره مي شود و بعد از آن هرگز سعادت و رستگاري نخواهد رسيد .

حضرت امام صادق عليه السلام در روايات ديگري مي فرمايد: ما من شيء افسد للقلب من خطيئة[7]

يعني هيچ چيز بيشتر از گناه قلب را فساد نمي کند .

۳. تعجيل در فنا و نيستي

خداوند که انسان را آفريد : اجل و مدتي را براي او تعين نمود ، ولي انسان با اعمال نادرست خود نظم طبيعت را به هم مي زند واجل و مرگ خود را به تعجيل مي اندازد.

معصومين عليهم السلام در روايات زيادي به نقش گناهان در فنا و نيستي انسان اشاره نموده اند:

حضرت علي عليه السلام فرمود: اعوذ بالله من الذنوب اللتي تعجل الفناء .[8]

يعني گناهاني که فنا و نابودي را به تعجيل مي اندازد به خدا پناه مي برم .

حضرت امام صادق عليه السلام فرمود : "من يموت بالذنوب اکثر ممن يموت بالاجال "[9]

پيامبر اسلام صلي الله عليه وآله وسلم  فرمود : "اذا ظهر الزنا کثر الموت الفجأة "[10]

يعني هر گاه زنا آشکار (انجام) گردد، مرگ ناگهاني زياد شود .

۴. حبط و باطل کردن اعمال

گناه همچون آتشي است که به خرمن اعمال انسان مي زند و اعمال خوب انسا ن را از بين مي برد . همان گونه که خوبي ها ، بدي ها را نابود مي سازد . متقابلا بدي ها و گناهان ، اعمال صالح را تباه مي سازند.

خداوند در مورد کساني که نسبت به آيات خدا و روز قيامت کافر شدند، مي فرمايد:

 "أُوْلَئكَ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِايَاتِ رَبهمْ وَ لِقَائه فحَبِطَتْ أَعْمَالُهمْ فَلَا نُقِيمُ لَهمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْنًا "[11]

ترجمه "آنان به آيات پروردگارشان و به ملاقات با او ايمان نياوردند، پس اعمالشان نابود شد و ما در روز قيامت برايشان منزلتى قائل نيستيم."

نه تنها در اين آيه بلکه در آيات متعددي سخن از باطل شدن اعمال به وسيله ي گنهاهاني مانند شرک، کفر و... به ميان آمده است.

خداوند مي فرمايد: ...لَئنِ‏ْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُك...[12] يعني (خطاب به پيامبر اسلام و پيامبران گذشته) اگر مشرک شوي ، تمام اعمالت تباه مي شود .

۵. رسوائي در جامعه

حضرت امام صادق عليه السلام در اين مورد مي فرمايد: ان الله تبارک و تعاليٰ جعل علي عبده المومن اربعين جنة فمتي اذنب ذنبا رفع عنه جنة فيفتضع في اسماء علي السن الملائکة و في الارض علي السن الناس... [13]

يعني خداوند بلند مرتبه براي بنده ي مومنش چهل پوشش قرار داده است هرگاه گناهي مرتکب شود پوشش کنار رفته و در آسمان بر زبان ملائکه و در زمين بر زبان مردم رسوا مي شود ...

شرابخواري از جمله ي گناهاني است که سبب از بين رفتن اين پوشش ها و موانع مي شود حضرت امام صادق عليه السلام مي فرمايد:

"الذنوب التي تهمدک العصم شرب الخمر" [14]يعني (از جمله) گناهاني که پردهاي شرم و حيا را از بين مي برد، شرابخواري است .

۶. ايجاد ندامت و پشيماني

انسان در حين گناه از هوش و درک کافي بر خوردار نيست و ممکن است خشم ، غضب ، شهوت، حرص، طمع و يا حسد، به جاي عقل و شعور بر او حکمراني کند . و همه ي اين عوامل سبب از دست دادن منفعتي شده و ضرر و زياني به دنبال خواهد داشت . و بعد از ارتکاب گناه انسان متوجه مي شود که چه چيزهاي مهمي را از دست داده و احساس ندامت و پشيماني مي کند خداوند در مورد قابيل ، بعد از اينکه هابيل را کشت مي فرمايد : "... فَأَصْبَحَ مِنَ النَّدِمِين"[15] يعني سرانجام پشيمان شد. در تفسير اين آيه آمده است که پشيماني قابيل به خاطر قتل هابيل بود نه به وجهي که پشيماني او توبه باشد . به همين دليل پشيماني او مورد قبول واقع نشد.[16]

۷. قطع ارتباط با معبود

بنده اي که به خدا عشق مي ورزد ، طوق بندگي او را برگردن نهاده و فرامين او را عصيان نمي کند و در قلب خود غير او را جا نمي دهد بديهي است که اثر قلب به عصيان معبود آغشته شود و حب غير او در آن جا مي گيرد ، به همان سو متمائل مي شود .

امام صادق عليه السلام از پدر خويش نقل مي فرمايد:

ما من شي افسد للقب من خطيئة ان القلب ليواقع الخطيئة فلا تزال به حتي تغلب عليه فيصير اعلاه اسفله .[17]

ترجمه : چيزي به قدر گناه قلب را فاسد نمي نمايد ، قلب مرتکب گناهي مي شود و بر آن اصرار مي ورزد اين گناه بر قلب غالب شده و آن را زير و رو مي کند تا حکمتي در آن جاي نگيرد.

۸. محروم شدن از روزي

يکي از محروميت هاي که انسان آلوده به گناه مي کشد. محروميت از رزق است .

امام صادق عليه السلام فرموده است :

ان الذنب يحرم العبد الرزق. [18]

۹. محروميت از استجابت دعا

مهمترين مانع استجابت دعا (طبق روايات معصومين) گناهان است .

در دعاء کميل : "اللهم اغفر لي الذنوب التي تحبس الدعاء " [19]

ترجمه : خدايا بيامرز گناهاني را که از دعا جلو گيري مي کند .

۱۰. محروميت از انجام عمل صالح

امام صادق عليه السلام مي فرمايد : ان الرجل يذنب فيحرم صلاة الليل وان العمل السي اسرع في صاحبه من السکين في اللحم .[20]

۱۱. مانع معرفت است

يکي از موانع معرفت ، گناه است که بر عقل و فطرت تاثير گذاشته و باعث انحراف از حق و ظرافت هاي خلقت مي گردد. خداوند مي فرمايد :" وَ لَاكِن قَسَتْ قُلُوبهمْ وَ زَيَّنَ لَهمُ الشَّيْطَنُ مَا كَانُواْ يَعْمَلُون"[21]

ترجمه : ولي دل هايشان سخت شده و شيطان آنچه را انجام مي دادند بر ايشان آراسته است.

۱۲. مانع طول عمر مي شود

اگرچه مرگ در اختيار انسان نيست ليکن اعمال ما در طولاني شدن يا کوتاه شدن عمر ما دخالت دارند. يعني اعمال و رفتار ما در زندگي ما تاثير مي گذارند.

حضرت علي عليه السلام مي فرمايد :

اعوذ بالله من الذنوب التي تعجل الفناء. از گناهاني که در نابودي شتاب مي کند به خدا پناه مي برم.[22]

بعضي کارها از قبيل "قطع رحم، قسم دروغ، سخنان دروغ، آزار دادن به پدر و مادر، زنا و...." عمر انسان را کوتاه مي کند. و کارهايي که از قبيل "صدقه پنهاني، نيکي به پدر و مادر و صله رحم و... عمر را طولاني مي کنند." [23]

۱۳. محروميت از هدايت و آمرزش الهي

قرآن کريم در آيات فراواني مي فرمايد ، خداوند ستمگران ، کافران، فاسقان، اسراف کاران، دروغ گويان و مرتدان از دين را هدايت نمي کند از جمله در سوره نساء مي فرمايد:

"إِنَّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْرًا لَّمْ يَكُنِ اللَّه لِيَغْفِرَ لَهمْ وَ لَا لِيهدِيَهمْ سَبِيلا"[24]

ترجمه :" هر آينه خداوند آنان را كه ايمان آوردند سپس كافر شدند و باز ايمان آوردند، سپس كافر شدند و به كفر خويش افزودند نخواهد آمرزيد و به راه راست هدايت نخواهد كرد. "

[1]  سوره نحل /۱۱۲

[2]  طبرسي ، مجمع البيان في تفسير القرآن ج۶/ ص ۶۰۰

[3]  محمدي ، ري شهري ، ميزان الحکمة ۱/ ۵۱۷

[4]  مکارم شيرازي ، ناصر، تفسير نمونه ، ۱۲/ ۱۰۴

[5]   الانعام /۴۳

[6]   مجلسي ، محمد باقر، بحار الانوار، ۷۰ /۳۲۷

[7]  مجلسي ، محمد باقر ، بحار الانوار، ۷۰/ ۳۱۲

[8]  همان ، ۷۳/ ۳۷۶

[9]  همان ، ۵/ ۱۴۰

[10]  همان ۷۰/ ۳۷۲

[11]  الکهف / ۱۰۵

[12]  الزمر /۶۵

[13]  مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ۷۰ /۳۶۱

[14] مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ۷۰ ، ص۳۵۷

[15]  مائده /۳۱

[16]  طبرسي ، مجمع البيان في تفسير القرآن، ۳/ ۳۸۶

[17]  اصول کافي ، ج۲/ ص۲۶۸

[18]  اصول کافي ، ج۵/ ص۱۲۲

[19]  مفاتيح الجنان ، شيخ عباس قمي

[20]  محمد بن علي بن حسين بن بابويه قمي ، صدوق ، علل الشرائع ، ج۲/ ص۶۱

[21]  سوره انعام / ۴۳

[22]  اصول کافي ، ج۲/ ص۳۴۷

[23]  معاني الاخبار، ص۲۷۱

[24]  سوره نساء /۱۳۷